История - Просвета

Ιστορία - Παιδεία

Δημοτικά σχολεία

Την περίοδο 1866-1868 στο σπίτι του Κωνσταντίν Ντίνκοφ - Νταρζίλοβετς λειτουργεί βουλγαρικό σχολείο που διευθύνεται από την κόρη του τη Σλάβκα Ντίνκοβα. Οι μαθητές (περίπου 25-27 παιδιά συνολικά) είναι αγόρια και κορίτσια, βουλγαρόπουλα και ελληνόπουλα. Στα επόμενα χρόνια, το βουλγαρικό σχολείο στη Θεσσαλονίκη ήδη βρίσκεται υπό τη φροντίδα της βουλγαρικης εκκλησιαστικής κοινότητας, με τη στήριξη της πολιτισμικής οργάνωσης Македонска дружина (Μακεδονική ομάδα) στην Κωνσταντινούπολη, καθώς και της Μονής Ζωγράφου του Αγίου Όρους. Το 1873 τα δημοτικά βουλγαρικά σχολεία γίνονται δύο – ένα κεντρικό, στο παρεκκλήσι των Αγίων Κυρίλλου και Μεθοδίου με δάσκαλο τον Μιχαήλ Μπουμποτίνοφ και στη συνοικία κοντά στη Πύλη του Βαρδάρη με δασκάλα τη Νεντέλια Πέτκοβα. Την τελευταία δεκαετία του 19ου αιώνα, στην πόλη λειτουργούν τρία μόνιμα βουλγαρικά δημοτικά σχολεία με περίπου 400 μαθητές. Μέχρι τους Βαλκανικούς πολέμους (1912-1913), ο αριθμός των βουλγαρικών δημοτικών σχολείων στη Θεσσαλονίκη είναι ήδη πέντε και και σε αυτά διδάσκουν 17 δασκάλοι και δασκάλες.

Το βουλγαρικό κεντρικό σχολείο του Αγίου Κλήμη της Αχρίδας, με νηπιαγωγείο και τέσσερις τάξεις, είναι υποδειγματικό γιατί σ’ αυτό τα κορίτσια από το βουλγαρικό γυμνάσιο θηλέων Ευαγγελισμού παρακολουθούν τα μαθήματα και προετοιμάζονται για μελλοντικές δασκάλες. Το 1898 με τη δωρεά του Βουλγάρου εμπόρου Γκεόργκι Σόποφ το σχολείο αποκτά δικό του κτίριο στην οδό Αγ. Σοφίας 64.

Το σχολείο στην συνοικία γύρω από την Πύλη του Βαρδάρη διαθέτει επίσης νηπιαγωγείο και τέσσερις τάξεις, ενώ στις αρχές του 20ού αιώνα λειτουργεί πλέον και οικοτροφείο. Το σχολείο στεγάζεται στο κτίριο δίπλα από τη βουλγαρική εκκλησία του Αγίου Δημητρίου. Από το Νοέμβριο του 1905 το δημοτικό σχολείο στη συνοικία Κουκούσκα λειτούργησε ως παράρτημά του.

Στο ανατολικό άκρο της Θεσσαλονίκης στην γειτονιά Πύργοι, επίσης υπάρχει ένα βουλγαρικό δημοτικό σχολείο με τρεις μικτές τάξεις και νηπιαγωγείο. Το 1905 βρίσκεται πλέον σε νέο ιδιόκτητο κτίριο κοντά στην ελληνική εκκλησία Αίας Τριάδας στην οδό Ανδοράκη 39.

Μετά τον Β’ Βαλκανικό πόλεμο (1913), τα βουλγαρικά δημοτικά σχολεία στη Θεσσαλονίκη κλείνουν. Την περίοδο 1942-1944 στην πόλη λειτουργεί το βουλγαρικό δημοτικό σχολείο των Αγίων Κυρίλλου και Μεθοδίου με τρεις δασκάλους και περίπου 200 μαθητές.

Βουλγαρικά γυμνάσια

Το Βουλγαρικό Γυμνάσιο αρρενών των Αγίων Κυρίλλου και Μεθοδίου (1881-1913) είναι η υπερηφάνεια της βουλγαρικής εκπαίδευσης στην Οθωμανική Αυτοκρατορία. Στεγαζόταν σε ιδιόκτητο κτίριο στην οδό Ολύμπου, όπου σήμερα βρίσκεται το 36ο Δημοτικό σχολείο. Τον Μάρτιο του 2014 στο χώρο του Γυμνασίου παρουσιάζεται μία αναμνηστική πλακέτα που υπενθυμίζει το Γυμνάσιο, το οποίο συχνά αναφέρεται από τους Βούλγαρους της Μακεδονίας ως η «φλόγα διαφωτισμού της Θεσσαλονίκης». Για τα 33 χρόνια ύπαρξής του το Γυμνάσιο αρρένων Θεσσαλονίκης προετοιμάζει 27 γενιές μαθητών ανάμεσα στους οποίους υπάρχουν εκπρόσωποι διαφόρων βουλγαρικών κοινοτήτων από τα ευρωπαϊκά βιλαέτια της αυτοκρατορίας. Ανάμεσά τους συναντάμε πολλές γνωστές βουλγαρικές οικογένειες από τη Μακεδονία – Σαπκάρεβοι, Ρόμπεβοι, Στανίσεβοι, Παρλίτσεβοι, Σπροστράνοβοι, Λιάπτσεβοι, Χατζημίσεβοι, Κόντοβοι κ.α.

Το Βουλγαρικό Γυμνάσιο θηλέων Ευαγγελισμού (1881-1913) διέθετε ιδιόκτητο κτίριο και οικοτροφείο, τα οποία αγοράστηκαν χάρη στον Βούλγαρο ευεργέτη Ευλόγκι Γκεοργκίεφ. Στη θέση του σήμερα (οδός Αγίας Σοφίας) βρίσκεται ένα παράρτημα του 36ου Δημοτικού σχολείου. Το Βουλγαρικό γυμνάσιο θηλέων Θεσσαλονίκης είναι το μοναδικό ολοκληρωμένο γυμνάσιο θηλέων στα βιλαέτια Θεσσαλονίκης, Μοναστηρίου και Κοσσυφοπεδίου, ενώ στην τελευταία τάξη, έκτη, φοιτούσαν μαθήτριες και από άλλα βουλγαρικά γυμνάσια θηλέων στην περιοχή.

Το Βουλγαρικό Εμπορικό γυμνάσιο (1904-1911) αποτελεί συνέχεια των μαθημάτων εμπορίου που ξεκίνησαν το 1898 στο Βουλγαρικό γυμνάσιο αρρενών Θεσσαλονίκης. Κατά τη διάρκεια της σχολικής χρονιάς 1904-1905 αποφασίστηκε να μετατραπεί ένα τμήμα του σε ανεξάρτητο Εμπορικό γυμνάσιο. Αρχικά το Εμπορικό γυμνάσιο στεγάζεται στο κτίριο του Γυμνασίου αρρένων, λειτουργεί και διαχειρίζεται από τον διευθυντή του. Λόγω της καλής του φήμης, ο αριθμός των μαθητών αυξάνεται γρήγορα και το 1910-1911 το Γυμνάσιο γίνεται εφτατάξιο. Στεγαζόταν στο ενοικιασμένο σπίτι του M. Σαλτιέλ “που βρίσκεται στο δεύτερο μόλο με θέα στη θάλασσα“.

Ξένα σχολεία

Εκτός από τα δημοτικά σχολεία και τα γυμνάσια που υποστηρίζονταν από την βουλγαρική εκκλησιαστική κοινότητα και τη Βουλγαρική εξαρχία, δεν είναι λίγοι οι Βούλγαροι μαθητές στη Θεσσαλονίκη που φοιτούσαν σε ξένα εκπαιδευτικά ιδρύματα. Ήδη από το 1888 στο σπίτι του Μπαρόν Σαρνό λειτουργούσε σχολείο με 244 μαθητές, εκ των οποίων οι 120 ήταν καθολικοί. Αυτό είναι το κολλέγιο “St. Jean-Baptiste de la Salle” που έχει αναπτυχθεί με τα χρόνια και διαθέτει κύρος έως και σήμερα. Κατά την Οθωμανική περίοδο σε αυτό εκπαιδεύονταν παιδιά από όλες τις θρησκευτικές και εθνοτικές κοινότητες της πόλης: πρώτον, καθολικοί, έπειτα ορθόδοξοι, Εβραίοι, Αρμένιοι, μουσουλμάνοι. Τα μαθήματα διδάσκονταν σε ένα νεόκτιστο και εξοπλισμένο κτίριο. Η εκπαίδευση περιλάμβανε οκτώ τάξεις.

Η ιστορία του Βουλγαρικού καθολικού Σεμιναρίου των Αγίων Κυρίλλου και Μεθοδίου (1884-1914) ξεκινάει ήδη τη δεκαετία του 1850, όταν οι Αδελφές του ελέους ιδρύουν παρθεναγωγείο, ορφανοτροφείο και νοσοκομείο όπου φροντίζουν τους φτωχούς και τα θύματα του Κριμαϊκού πολέμου (1853-1856). Τα κτίριά τους βρίσκονται στην περιοχή Ζέιτενλικ (zeytin = ελαιόδεντρο), προάστιο της Θεσσαλονίκης. Το αρρεναγωγείο ιδρύθηκε από το Τάγμα των Λαζαριστών με σκοπό την εκπαίδευση Βουλγάρων μαθητών υποστηρικτών της Ουνίας και ο αγιασμός του έγινε στις 2 Οκτωβρίου 1864. Είκοσι χρόνια αργότερα, ο Πάπας Λέων ΙΓ’ (1878-1903) επισκέφθηκε τη Θεσσαλονίκη και έπειτα χορήγησε 100.000 γαλλικά φράγκα για να χτιστεί ένα νέο κτίριο για το Σεμινάριο. Τα τρία κτίρια του Ζέιτενλικ άρχισαν να εξυπηρετούν τους σκοπούς του Βουλγαρικού σεμιναρίου και της ενορίας. Για τους Βούλγαρους δημιουργείται μια ειδική διοίκηση, ξεχωριστή και ανεξάρτητη από αυτήν των «Λατίνων», δηλαδή των λαζαριστών καθηγητών.

Το Ινστιτούτο γεωργίας και βιομηχανίας Θεσσαλονίκης, πιο γνωστό ως “Αμερικανική Γεωργική Σχολή“, ιδρύθηκε το 1904 από τον Αμερικάνο διανοούμενο John Henry House. Οι πρώτοι μαθητές είναι παιδιά βουλγαρικής καταγωγής τα οποία ορφάνεψαν μετά τη σφαγή στο Μοναστήρι/Μπίτολα, κατά την καταστολή της εξέγερσης του Ιλίντεν (1903). Η τάση κυρίως οι Βούλγαροι να σπουδάζουν στη Γεωργική σχολή διατηρείται όλη την πρώτη δεκαετία της λειτουργίας της. Παρόλο που ο σκοπός της αμερικανικής προτεσταντικής αποστολής στην πόλη είναι προσηλυτιστικός, λίγοι μαθητές του σχολείου άλλαζαν τελικά δόγμα.

Το 1907 ιδρύθηκε στη Θεσσαλονίκη η Ανώτερη Σχολή Νομικών Επιστημών (Hukuk mektebi), οι απόφοιτοι της οποίας κατείχαν διοικητικές και δικαστικές θέσεις στην Οθωμανική αυτοκρατορία. Κατά το πρώτο έτος της λειτουργίας της, 120 φοιτητές σπουδάζουν με υποτροφίες της οθωμανικής κυβέρνησης, εκ των οποίων οι 15 είναι Βούλγαροι - 12 υπαγόμενοι στη Βουλγαρική εξαρχία και 3 καθολικοί. Στα χρόνια πριν τους Βαλκανικούς πολέμους ο αριθμός των Βουλγάρων φοιτητών αυξάνεται και αυτοί συμμετέχουν ενεργά στη δημόσια ζωή της πόλης.

Търсене