История - Обществен живот

Ιστορία - Δημόσια ζωή

Γραμματολογία

Το πρώτο βουλγαρικό τυπογραφείο στη Θεσσαλονίκη ίδρυσε ο Αρχιμανδρίτης Θεοδόσιος Σιναΐτης από τη Δοϊράνη το 1838. Λειτούργησε μέχρι το 1841 και εκεί εκτυπώθηκαν τουλάχιστον πέντε βιβλία στη βουλγαρική γλώσσα. Την περίοδο 1851-1852 στο τυπογραφείο του Κυριάκου Δαρζηλοβίτου στη Θεσσαλονίκη εκτυπώθηκαν δύο ακόμα βιβλία στα βουλγαρικά με ελληνικά τυπογραφικά στοιχεία, ενώ στο βιβλιοπωλείο του πωλούνταν βιβλία από τους Βούλγαρους εκδότες Dragan V. Manchov και Christo G. Danof. Την περίοδο 1873-1876 ο Dragan Manchov διατηρεί δικό του βιβλιοπωλείο στη Θεσσαλονίκη και από το 1883 τα βιβλία του πωλούνται στο βιβλιοπωλείο του Kone Samardzhiev που υπήρχε μέχρι τους Βαλκανικούς πολέμους. Το 1888 ο K. Samardzhiev επέκτεινε την βιβλιοπωλική του δραστηριότητα με το άνοιγμα ενός βουλγαρικού τμήματος στο ιταλικό τυπογραφείο του Salvatore Muratori. Εκεί εκτυπώνονται σχεδόν όλα τα βιβλία για τα βουλγαρικά εκπαιδευτικά ιδρύματα και από το 1889 και τo «Knizhitsi za prochit» (δηλ. Φυλλάδια προς ανάγνωση) - το πρώτο περιοδικό των βιλαετιών της Θεσσαλονίκης, του Μοναστηρίου και του Κοσσυφοπεδίου. Το 1893 ο Ivan Hadzhinikolov άνοιξε επίσης ένα βουλγαρικό βιβλιοπωλείο στη Θεσσαλονίκη, αλλά δημοσίευε τις εκδόσεις του στο ελληνικό τμήμα του ελληνικού τυπογραφείου του Θεόδωρου Ηρακλείδη. Μετά την Επανάσταση των Νεότουρκων (1908) στη Θεσσαλονίκη άνοιξαν δυο βουλγαρικά τυπογραφεία – του K. Samardzhiev και του Y. Yartsev. Στην πραγματικότητα, οι ειδήσεις στα βουλγαρικά τυπώνονταν στην εφημερίδα Selanik ακόμα από τα τέλη της δεκαετίας του 1860. Κατά την οθωμανική περίοδο στη Θεσσαλονίκη κυκλοφορούσαν συνολικά 26 βουλγαρικά περιοδικά και πολλά βιβλία.

Σύλλογοι

Ήδη το 1880 με πρωτοβουλία του Kuzman Shapkarev στη Θεσσαλονίκη ιδρύθηκε η βουλγαρική φιλανθρωπική αδελφότητα Просвещение (Διαφώτηση). Σκοπός της ήταν να υποστηρίξει την εκπαίδευση των φτωχών Βουλγάρων μαθητών στην πόλη. Η φτώχεια των μαθητών αποτελούσε μείζον πρόβλημα στο εκπαιδευτικό έργο και η καταπολέμησή της ήταν αυτοσκοπός των φιλανθρωπικών οργανισμών Милосърдие (Έλεος), οι οποίοι ιδρύονται τις επόμενες δεκαετίες. Η γυναικεία φιλανθρωπική εταιρεία Вяра, надежда, любов (Πίστη, ελπίδα, αγάπη), εκτός από τους φτωχούς μαθητές, φρόντιζε τους φυλακισμένους Βούλγαρους και βοήθησε τον Σύλλογο για την ίδρυση βουλγαρικού νοσοκομείου στην πόλη.

Οι Βούλγαροι στη Θεσσαλονίκη, εκτός από την φιλανθρωπική τους δραστηριότητα συστήνουν οργανώσεις και συλλόγους με σκοπό την προστασία των εργαζόμενων. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο Σύλλογος δασκάλων της επαρχίας Θεσσαλονίκης “Άγιος Κλήμης της Αχρίδας”, ο οποίος προστατεύει τα συμφέροντα των εκπαιδευτικών της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης. Πολύ δημοφιλής μεταξύ των Βουλγάρων της Θεσσαλονίκης ήταν ο πρώτος βουλγαρικός γυμναστικός σύλλογος, ο οποίος δημιουργήθηκε το 1908. Επιπλέον στη Θεσσαλονίκη αναδύεται η ιδέα για την ίδρυση μιας κοινωνικοπολιτιστικής οργάνωσης των Βουλγάρων στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, η Българска матица (Βουλγαρική μάτιτσα) με σκοπό να προωθεί τον εθνικό πολιτισμό. Η πρώτη συνάντηση των μελών του ιδρύματος πραγματοποιήθηκε στην πόλη το 1910. Μια ευρεία δραστηριότητα κοινωφελούς ενδιαφέροντος αναπτύσσει επίσης ο Σύλλογος φοιτητών Напредък (Πρόοδος).

Οι Βούλγαροι πρόσφυγες και μετανάστες από τη Θεσσαλονίκη δημιούργησαν στην Σόφια (1910-1952) τη φιλανθρωπική αδελφότητα των Αγίων Κυρίλλου και Μεθοδίου. Στόχος της ήταν να υποστηρίζει τα φτωχά μέλη της, να διατηρεί και να αναπτύσσει πνευματικούς δεσμούς με τη Θεσσαλονίκη, να συλλέγει και να αποθηκεύει υλικό για την ιστορία της πόλης και τα περίχωρά της, καθώς και να αναπτύσσει πολιτιστικές και εκπαιδευτικές δραστηριότητες. Κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 30’ του 20ού αιώνα λειτουργεί και ο Εβραϊκός σύλλογος Θεσσαλονίκης Ezrat Ahim.

Εκδηλώσεις

Η συμμετοχή των Βουλγάρων στη δημόσια ζωή της Θεσσαλονίκης αρχίζει με κάποια καθυστέρηση σε σύγκριση με τις άλλες κοινότητες της πόλης, κυρίως λόγω του φόβου των διώξεων των αρχών και του εκτυλισσόμενου αγώνα μεταξύ των ένοπλων οργανώσεων Βουλγάρων, Ελλήνων και Σέρβων. Οι Βούλγαροι κάτοικοι της πόλης, για να νοιώθουν ασφαλείς, προσπαθούν να είναι αφανείς και περνούν τα βράδια τους κλεισμένοι στα σπίτια τους χωρίς να τολμούν να εμφανιστούν στο δρόμο. Το γεγονός αυτό αποτελεί εμπόδιο για κοινωνικές εκδηλώσεις, οι οποίες περιορίζονται μόνο σε ερασιτεχνικές σχολικές παραστάσεις, στις ετήσιες εξετάσεις των βουλγαρικών σχολείων και στα γυμνάσια και στον επίσημο εορτασμό της ημέρας των διαφωτιστών Σλάβων, των αγίων αδελφών από τη Θεσσαλονίκη, Αγ. Κύριλλο και Μεθόδιο (11 Μαΐου).

Η ενεργός ένταξη των Βουλγάρων στη δημόσια ζωή της πόλης άρχισε με την Hürriyet (1908). Μόλις λίγους μήνες μετά το πραξικόπημα των Νεότουρκων, η οικογένεια του Dimitar Moustakof, τότε γραμματέα του βουλγαρικού προξενείου στη Θεσσαλονίκη, διοργάνωσε μουσική βραδιά. Η βραδιά αυτή απελευθέρωσε την αποθημένη ενέργεια τους και οι βουλγαρικές εκδηλώσεις ακολούθησαν η μία μετά την άλλη - θεατρικές παραστάσεις, γυμναστικοί αγώνες, διαλέξεις, ημερήσιες και νυχτερινές ψυχαγωγικές δραστηριότητες, παιδικές πρωινές δραστηριότητες κλπ.

Ταξίδια

Τη Θεσσαλονίκη, ως σημαντικό εμπορικό και διοικητικό κέντρο, επισκέπτονται διπλωμάτες, έμποροι, επιχειρηματίες, στρατιωτικοί, πράκτορες, καλλιτέχνες, προσκυνητές, ιεραπόστολοι και τυχοδιώκτες διαφόρων εθνικοτήτων. Οι περιγραφές τους μας επιτρέπουν να δούμε τους προγόνους μας από μία άλλη οπτική γωνία.
Η πόλη ήταν πάντα ένας αγαπημένος προορισμός για τους Βουλγάρους. Ανεξάρτητα από το σκοπό του ταξιδιού τους - επιχειρηματικό ή ψυχαγωγικό, εκπαιδευτικό ή προσκυνηματικό, πολιτικό ή πολιτιστικό - η άποψή τους συμπληρώνει το πολύχρωμο μωσαϊκό των εντυπώσεων για τη Θεσσαλονίκη και τους Θεσσαλονικιούς. Το ευρύ για την εποχή του σιδηροδρομικό και οδικό δίκτυο που διέρχεται από την πόλη καθιστά εύκολη την οργάνωση εκδρομών και διαδρομών με τουριστικό τρενάκι, πολύ δημοφιλείς τα τελευταία χρόνια της οθωμανικής κυριαρχίας. Κατά τη διάρκεια του μεσοπολέμου τα ταξίδια μεταξύ Βουλγαρίας και Θεσσαλονίκης μειώνονται αλλά ποτέ δε σταματάνε εντελώς.

Търсене